|
Cmentarz wojenny przy
ul. Kościuszki. Cmentarz wojenny w
Garwolinie założono w latach 1949 - 1952 na wywłaszczonych gruntach
stanowiących własność rolników. Powstał on z ekshumacji zwłok żołnierzy
Armii Radzieckiej oraz Wojska Polskiego z grobów rozsianych głównie na
terenach powiatów: garwolińskiego, kozienickiego i puławskiego. Od
zakończenia wojny do początku 1949 r. sporządzano wykazy żołnierzy
poległych podczas wojny ze szczegółową lokalizacją ich pochówku.
Pierwsze groby na cmentarzu wojennym w Garwolinie powstały z ekshumacji
2377 zwłok, przeprowadzonej w powiecie garwolińskim w dniach od
07.08.1949 r. do 22.08.1949 r. Z protokółów wynika, że w samym tylko
mieście dokonano ekshumacji 305 zwłok. W Skurczy n/Wisłą ekshumowano 198
zwłok, w Pilawie – 136. Z powiatu kozienickiego ekshumowano 7644 zwłoki
(podobnie jak w powiecie garwolińskim większość poległa w okresie walk o
przeprawę przez Wisłę), zaś z powiatu puławskiego - 900. W 1952 r. na
cmentarz w Garwolinie przeniesiono ekshumowane zwłoki z powiatów:
siedleckiego – 30, gostynińskiego – 2 i radzymińskiego - 2. Do
30.06.1952 r. na terenie cmentarza o powierzchni 13000 m2 utworzono 136
mogił zbiorowych, w których pochowano 10955 (w tym 9499 nieznanych).
Liczba ta obejmowała 10288 żołnierzy Armii Radzieckiej głównie z 16
Korpusu Pancernego i 47 Armii 1 Frontu Białoruskiego, 405 żołnierzy
Wojska Polskiego poległych w 1939 i 1944r. (w tym 208 znanych), 254
jeńców wojennych oraz 8 cywilnych obywateli ZSRR. Pierwszy protokół
ekshumacyjny mówi jednak o "nieścisłościach cyfrowych powstałych na
skutek trudności w dokładnym określeniu pochowanych zwłok (chowanie
odbywało się bez udziału ludności cywilnej)". Komisja ekshumacyjna
zapisała także w protokole, iż "Akcja przygotowawcza mogił na cmentarzu
szwankowała tak, że ekipa ekshumacyjna zmuszona była sama wykopać osiem
dołów, by zwłoki nie pozostały niepochowane. Pozostawiono dwie mogiły
nie zapełnione całkowicie, celem umożliwienia pochowania zwłok, które
opieszali sołtysi odnajdą i dostarczą na cmentarz." |
